art folie |ärt fôˌli|

historia sztuki dla początkujacych

Posts Tagged ‘analiza formalna

analiza porównawcza

11 komentarzy

Czujecie już ciepły oddech komisji egzaminacyjnej przed jutrzejszym dniem? Tak, ja też. Oczywiście czuję, że za mało umiem, że nie poświęciłam temu wystarczająco dużo czasu. Jutro jeszcze przed maturą czeka mnie obrona projektu na studiach na temat Gazociągu Północnego i projektu negocjacji strategicznych dla strony polskiej i innych krajów nadbałtyckich. Lovely, szczególnie jeśli w głowie mam tylko obrazy, kolory, linie i kreski. Mogę jutro profesorowi wyłożyć analizę rysunków projektowych rurociągu i jej inspiracje linearyzmem, kompozycjami Strzemińskiego i kaligrafią japońską…. Shit, nie jest dobrze. Mam nadzieję, że Wy (jest Was ponad 1 200 dziennie!) macie się lepiej…

Na deser analiza porównawcza…

KOMPOZYCJA

Kompozycja to sposób ułożenia na płaszczyźnie obrazu elementów formalnych, tworzących dzieło tak, by organizowały one pewną całość.

– kształt pola obrazowego / format obrazu (kompozycja zewnętrzna)

prostokątkwadratkołoromb

poziom / pion 

 – podziały kompozycyjne wprowadzające ograniczenia w obrębie kompozycji i porządkujące ją

Schemat kompozycyjny – stały układ elementów kompozycyjnych charakterystyczny dla danego kierunku, epoki, itp. W zależności od charakteru schematu możemy wyróżnić takie układy kompozycyjne jak:

– kompozycja otwarta / zamknięta
zwarta / luźna
dynamiczna / statyczna
diagonalna (skośna / przekątna) – kompozycja oparta na przewadze skosów z ograniczeniem zaznaczenia kompozycyjnego pionów i poziomów, akcentowana np. kolorem, światłocieniem. Jest jednym z elementów typowych m.in. dla malarstwa barokowego
horyzontalna – rozbudowanie kompozycji wszerz, wydobycie kierunków poziomych, którym podporządkowane są osie i kierunki pionowe, często z zastosowaniem izokefalizmu – układu przedstawionych postaci z umieszczeniem głów w jednej lini, np. bizantyjskie mozaiki
wertykalna – rozbudowanie kompozycji w kierunku pionowym, przeciwieństwo kompozycji koryzontalnej
figura piramidalna – kompozycja oparta na trójkącie / piramidzie, w którym zamknięta jest kompozycjnie główna grupa figur, częsta w malarstwie włoskim dojrzałego renesansu, np. Madonny Rafaela

Przy analizie / opisie kompozycji można również dostrzec i uwzględnić takie jej cechy i składniki jak:

 plan

– czy kompozycja jest jednoplanowa / wieloplanowa
– czy plany są wyodrębnione
– czy zastosowano perspektywę linearną / powietrzną
– czy jest to kompozycja strefowa (pasowa) / układ kulisowy

centrum lub dominanta kompozycyjna

– czy posiada wyraźne centrum i co je stanowi
– czy centrum kompozycyjne jest zarazem środkiem geometrycznym czy jest tożsame z centrum treściowym (np. Ostatnia Wieczerza Leodarda da Vinci)
– kompozycja podkreśla / uwydatnia / uwypukla treść i tematykę
– czy kompozycja posiada dominantę i co ją stanowi

horyzont

– wyraźnie zaznaczony / nieokreślony
– obniżony / podwyższony
– równowaga pionów i poziomów 

ruch

– dośrodkowy / odśrodkowy
– wielokierunkowy
– napięcia kierunkowe sugerujące

ŚWIATŁOCIEŃ

Światłocień jest to rozłożenie i wzajemne przenikanie się świateł i cieni stosowane w rysunku, malarstwie i grafice w celu wydobycia efektu trójwymiarowości. Rysunek światłocieniowy to taki, w którym uwzględniono jedynie różnice tonalne wynikające z oświetlenia przedmiotu, a nie wzięto pod uwagę różnic walorowych.

– źródło światła – widoczne na obrazie / nieokreślone, padające spoza obrazu
– naturalne / sztuczne (także określone / nieokreślone)
– światło rozproszone (równomiernie rozłożone) / punktowe, kierowane na pewne partie – np. wydobywające motyw dominujący
– najjaśniejszy punkt / najciemniejszy punkt
– wyraziste / mało znaczące (powodujące ostre kontrasty lub nie)
– modelujące formy głęboko (ostro) / modelujące pobieżnie, lekko podkreślając formę
– kierunek padania światła podkreślony formą (np. duktem pędzla, fakturą) / niezależny kierunek
– refleksy świetlne (bliki)
– modelunek światłocieniowy – silny / miękki 
– światło nadające głębi / płaszczyznowe 

pojęcia

– nokturn (pejzaż malowany porą wieczorną lub o zmierzchu)
– luminizm, ew. maniera tenebrosa (zainteresowanie światłocieniem było szczególnie charakterstyczne dla epoki hellenizmu i epoki baroku, stąd przy obrazach barokowych korzystamy z podobnych pojęć) 

KOLORYSTYKA

Kolor czasami zamiennie nazywny barwą to jedna z podstawowych jakości zmysłowych odbieranych przez siatkówkę oka. Kolory dzieli się na trzy podstawowe grupy:

1. chromatyczne (zasadnicze, pochodne)
2. achromatyczne (obojętne)
3. ziemne 

W kolorystycznym opisie podajemy:

gama kolorystyczna

– szeroka (barwy chłodne i ciepłe) / wąska (tylko chłodne lub tylko ciepłe), jeśli występuje przewaga którejś z gam kolorystycznych, należy określić, czy przeważają barwy chłodne, czy ciepłe
– barwy dźwięczne / stonowane (delikatne, wysublimowane)
– barwy czyste (tylko podstawowe i pochodne) / złamane (barwami dopełniającymi)

określenie dominanty kolorystycznej (jakie barwy dominują?)

– nazwanie barw (dobrze posługiwać się językiem plastyków lub różnicować przez porównywanie z naturą, np. zieleń wiosenna, chromowa, groszkowa, czerwień malinowa, siena, umbra)

kontrasty

– walorowe / temperaturowe / dopełnieniowe / brak

plany barwne

– czy są zróżnicowane według tradycyjnych reguł perspektywy malarskiej – bliżej ciepłe tony, dalej chłodniejsze, a na trzecim planie najchodniejsze

pojęcia

– kolor lokalny (w świetle i cieniu jest ta sama barwa, która ulega tylko ściemnieniu lub rozjaśnieniu)
– autonomia kolorystyczna światła i cienia (cienie i światła mają własny kolor)
– dywizjonizm (zasada estetyczna polegająca na wprowadzaniu do obrazu barw w czystej postaci, nie mieszanych na palecie, które dopiero w oku widza zlewają się w pożądany ton, np. w obrazach impresjonistów, Paula Signac’a, Seurat’a
– prymat gry barwnej nad czynnikami budowy obrazy

ŚRODKI EKSPRESJI I WYRAZ DZIEŁA

Punkt ten można rozumieć dwojako. Z jednej strony należy napisać, czym obraz przemawia do widza, czyli jakie są podstawowe środki wyrazu artystycznego, no. obrazy Rubensa przemawiają znakomitą kolorystyką, dynamizmem ujęcia, a Van Gogha ostrymi zestawieniami kolorystycznymi, wyrazistym duktem pędzla, bogatą fakturą.
Każde dzieło ma właściwe artyście (a często stylowi i epoce, w której powstało) środki ekspresji. W punkcie tym trzeba właśnie dowieść, jakie cechy identyfikują to dzieło, ale bez podawania nazwy stylu. Wykorzystać można podane poniżej pojęcia, ale uwaga! – tylko te, które charakteryzują to dzieło. Może zaistnieć sytuacja, w której wykorzystuje się do identyfikacji pojęcia wcześniej wykorzystane, np. w przypadku dzieł Caravaggia w rubryce „światłocień” pojawia się informacja, że występują ostre kontrasty światłocieniowe, a w rubryce „środki ekspresji”, że ostre kontrasty światłocieniowe są najważniejszym środkiem wyrazu w dziełach tego artysty

– plama barwna
– linia (kontur)
– światło
– faktura (dukt pędzla)
– studyjny rysunek wypełniony kolorem
– iluzja rzeczywistości / brak
– określona barwa
– prymat koloru nad innymi środkami budowy obrazu
– sposób podkreślenia formu
– idealizm / realizm przedstawienia

Z drugiej strony ekspresja dzieła jest to pewien dramatyzm przedstawienia, oddany za pomocą gestów, mimiki twarzy, dynamicznego układu postaci, itd.  

OPIS POSTACI

– jednofiguralna / wielofiguralna
– postaci wyodrębnione / silnie zarysowane / słabo zarysowane
– postaci statyczne / dynamiczne
– ruch jednokierunkowy / wielokierunkowy

notatki – sztuka prehistoryczna

2 komentarze

SZTUKA PREHISTORYCZNA

sztuka prehistoryczna

obejrzyj galerię –
sztuka prehistoryczna

 

 tradycyjny podział pradziejów:

 

człowiek – od ok. miliona lat temu
człowiek na ziemiach polskich – ok. 200 tys. lat p.n.e.
paleolit – starsza epoka kamienia – od ok. 550 tys. lat p.n.e.
mezolit – środkowa epoka kamienia – od ok. 8 tys. lat p.n.e.
neolit – młodsza epoka kamienia – od ok 6 tys. lat p.n.e.
epoka brązu – od ok 700 roku p.n.e.
epoka żelaza – od 450 roku p.n.e. (wraz z okresem rzymskim)
okres wędrówek ludów – do 650 roku n.e.

 

epoka młodszego paleolitu 

– koczownicy, łowiectwo, zbieractwo
– już od 25 000 – 10 000 r. p.n.e. można mówić o sztuce na wysokim poziomie artystycznym
– najliczniejsze dzieła sztuki – od Uralu po Ocean Atlantycki
– drobna rzeźba, ozdoby pełniące funkcje amuletów (tereny dzisiejszej Francji, Rosji, Czech)

– postać ludzka w drobnej rzeźbie (Wenus z Willendorfu) – figury kobiety-matki z podkreślonymi cechami macierzyńskimi

Wenus z Willendorfu

Wenus z Willendorfu

malowidła na ścianach jaskiń

– tematem są zwierzęta, rzadko ludzie
– malowane z wyczuciem, podziwem dla ich siły, zręczności i piękna

– największe skupiska grot – płd.-zach. Europa:

– Pireneje
– Góry Kantabryjskie (Hiszpania, Altamira)
– Francja  – Lascaux (odkryta w 1940r.)
– Tassili w Algierii

Jaskinia w Lascaux, Francja

Jaskinia w Lascaux, Francja

 

funkcje malarstwa jaskiniowego:

– groty były miejscami kultu, nie zamieszkania
– wizeunki zwierząt miały znaczenie kultowe
– niektóre mogły mieć charakter magiczny

 

warsztat artysty prehistorycznego

– rysunek ryto w skale i kontur wypełniano farbą
– farby mieszane z wodą lub tłuszczem
– podstawowy barwnik – ochra (poprzez prażenie uzyskiwano różne odcienie), czerń – zwęglone kości
– narzędzia: palce, dmuchawki, pędzle z włosia

 

środki artystyczne:

– kreska i linia (najwcześniej)

– plama barwna (z początku płaska, o jednolitym natężeniu walorowym i jednakowym nasyceniu, następnie uległa zróżnicowaniu)

– wnętrze konturu wypełniano też plamami barwnymi o dwóch lub kilku tonach barwnych (wrażenie bryłowatości zwierzęcia – np. w Altamirze)

– sposób przedstawienia postaci – od schematycznych uproszczeń, poprzez syntezę do coraz większego realizmu

– od ilustracji pojęć do obserwacji natury

– od umownych znaków, przez schematycznie ujęte głowy i części zwierząt, następnie całe zwierzęta profilem – świetnie uchwycone w ruchu

– stopniowo sylwetowe ujęcie ustępuje miejsca sugestii bryły, wizerunki opracowane są coraz dokładniej, proporcje zgodne z naturą, dużo szczegółów

 

epoka mezolitu i neolitu 

– gospodarka osiadła, ocieplenie się klimatu
– rozwój: garncarstwo, tkactwo, budownictwo
– wynalazek brązu, żelaza – rozkwit gospodarki

 

epoka neolitu i brązu

sztuka mobilna (ruchoma):

– drobna rzeźba, ozdoby, ceramika, początki architektury, sztuka zdobnicza
– naczynia z gliny, narzędzia, broń, biżuteria
– doskonalenie narzędzi, pierwsze osady w żyznych deltach rzek

– sztuka zdobnicza: 

ornament:

– w ścisłym związku z przedmiotem, który zdobi
– obiega w postaci pasów naczynia, pokrywa powierzchnię przedmiotów podkreślając ich naturalny kształt i wyodrębniając charakterystyczne miejsca

motyw – powtarzalny element każdego ornamentu:

abstrakcyjne o charakterze geometrycznym
– motyw organiczny – przedstawiający uproszczone ludzkie i zwierzęce postacie

 

– kamienne posągi bóstw – idole

– kształty bardzo uproszczone, jedynie kojarzą się z postacią ludzką lub zwierzęcą
– uderzający brak inspiracji przyrodą
– uogólniona forma

 

architektura

– prymitywne domostwa – szałasy, ziemianki, nawodne budowle na palach)

megality – początki architektury monumentalnej

– rozsiane na wybrzeżach Europy północnej
– są to początki architektury sakralnej
menhiry – pionowe, potężne, pojedyncze słupy, w szeregach lub w kręgach z centrum do składania ofiar
dolmeny

 

podstawowe funkcje sztuki:

malarstwo jaskiniowe i rzeźba: funkcja ideowa, magiczna, kultowa
ozdoby rzemiosła artystycznego: funkcja estetyczna
architektura: funkcja użytkowa i ideowa


źródła:
B. Osińska – ‚Sztuka i Czas’
http://pl.wikipedia.org/wiki/Sztuka_prehistoryczna

Written by Aleksandra Krolak

21/12/2008 at 15:35